گشت « 1 » . بخار خدات قتيبه به‌رغم خدمتى كه در اين مورد انجام داده بود ، بعدها به امر ابو مسلم به جرم ترك مسلمانى مقتول گشت « 2 » . ماوراء النهر همزمان با اغتشاشات داخلى در معرض خطر عظيم دشمن خارجى نيز قرار گرفت . پس از آن‌كه امپراطورى غربى ترك در دشتهاى تركستان منقرض و ساقط شد هنوز يك دولت مقتدرى از صحرانشينان فرصت تكوين نيافته بود . ولى در عوض چينيان مىكوشيدند از سقوط تركان استفاده كرده قدرت خويش را در كشورى كه صاحبان آن از ديرباز سفارتها به چين اعزام داشته ، القاب افتخارى از دولت چين دريافت مىداشتند - استوار سازند . در سال 131 هجرى / 748 ميلادى سوياب را گرفته ويران كردند « 3 » و سال بعد فرمانفرماى شاش را به جرم « خيانت به وظيفهء تابعيت » به سياست رساندند . به گفتهء منابع عربى « 4 » اشخيد فرغانه چينيان را عليه فرمانفرماى مزبور دعوت كرده برانگيخت . از ديگر سو فرزند مقتول از اعراب يارى طلبيد . زياد بن صالح كه به تازگى از اطفاى نايرهء شورش شريك فارغ شده بود ، در ژويه سال 751 ميلادى ( 134 هجرى ) لشكريان چين را كه تحت فرمان گائو - سيان - چژى بوده‌اند شكست داد . به گفتهء مورخ عرب ، كه محتملا اندكى مبالغه‌آميز است ، در حدود 50000 چينى كشته و قريب 20000 به اسارت

--> ( 1 ) - طبرى ، I I I ، 74 ؛ يعقوبى ، « تاريخ » ، I I ، 425 ، نرشخى ، چاپ شفر ، 63 - 60 . ( 2 ) - نرشخى ، چاپ شفر ، 8 . ( 3 ) - بيچورين ، « مجموعهء اخبار » چاپ اول ، I I I ، 245 - 244 ، 143 . p ، « Documents » ، . Chavannes 71 . S ، « nachworte » ، Hirth ( 4 ) - ابن الاثير ، چاپ تورنبرگ ، 344 .